در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱، سیستم ایمنی بدن به سلول های β تولید کننده انسولین که سطح گلوکز خون را کنترل می کنند و بخشی از گروهی از سلول های پانکراس به نام جزایر پانکراس هستند، حمله می کند و آنها را از بین می برد.
در تحقیقی که در Cell Reports Medicine منتشر شد، تیمی به رهبری محققان در بیمارستان عمومی ماساچوست (MGH)، اخیراً راهی کارآمد برای پیوند جزایر پانکراس ایجاد کردهاند و نشان دادهاند که این روش میتواند به طور موثر دیابت نوع ۱ را در پستانداران غیر انسانی معکوس کند.
پیوند جزایر پانکراس یک رویکرد درمانی امیدوارکننده برای دیابت نوع ۱ است؛ با این حال، روشهای فعلی، که شامل پیوند جزایر به کبد است، ناکارآمد هستند و میتوانند به از دست دادن نیمی از سلولهای β پیوندی به دلیل حمله ایمنی منجر شوند. همچنین، کبد تنها می تواند حجم محدودی از بافت پیوندی را در خود جای دهد.
دانشمندان به این فکر کرده اند که آیا یک سایت جایگزین ممکن است محیطی مهمان نوازتر را فراهم کند و به نتایج بهتری منجر شود. یکی از مکانهای امیدوارکننده، امنتوم است، بافت چربی که از معده شروع میشود و روی رودهها میپوشد.
برای بهینهسازی امنتوم بهعنوان محل پیوند در یک فرد، محققان از ترومبین نوترکیب موضعی (که خونریزی را متوقف میکند)، یک آنزیم و پلاسمای خود گیرنده برای مهندسی یک ماتریکس زیست تخریبپذیر استفاده کردند که توسط آن جزایر اهداکننده بر روی امنتوم تثبیت میشوند. هنگامی که این استراتژی همراه با یک درمان سرکوبگر ایمنی برای محافظت از جزایر در برابر حمله ایمنی مورد استفاده قرار گرفت، این روش سطوح گلوکز خون را عادی کرد و ترشح انسولین پاسخگو به گلوکز را در سه پستاندار غیرانسانی مبتلا به دیابت نوع ۱ تا زمانی که حیوانات مورد آزمایش قرار گرفتند، بازسازی کرد.
نویسنده اول، دکتر هونگ پینگ دنگ، MD، MSc، محقق جراحی پیوند در MGH میگوید: «دستیابی به کنترل کامل قند خون به رویکرد مهندسی زیستی نسبت داده میشود که فرآیند عروق مجدد و عصبسازی مجدد جزایر پیوندی را تسهیل میکند. این اولین بار است که چنین نمایشی در مدل غیرانسانی انجام میشود.»
نویسنده ارشد مرتبط جی لی، محقق اصلی جراحی پیوند در MGH و استادیار جراحی در دانشکده پزشکی هاروارد می گوید: “این مطالعه پیش بالینی میتواند به توسعه استراتژیهای جدید برای جایگزینی سلولهای β در دیابت کمک کند و میتواند الگوی فعلی پیوند جزایر بالینی پانکراس را تغییر دهد. یک کارآزمایی بالینی برای آزمایش این رویکرد در حال برنامه ریزی است.”
لی، که همچنین مدیر مرکز cGMP خدمات ویژه پردازش جزایر انسانی/سلول در MGH است، خاطرنشان می کند که علاوه بر پیوند جزایر از اهداکنندگان، محققان همچنین در حال مطالعه کاربرد گسترده بالقوه پیوند جزایر مشتق شده از سلول های بنیادی هستند، که در سال ۲۰۲۲ یک بیمار مبتلا به دیابت نوع ۱ را برای اولین بار در تاریخ بشر درمان کرد و میتوانست منبع بیپایانی از بافت قابل پیوند را ارائه دهد. با این حال، نگرانی هایی در مورد این رویکرد وجود دارد، از جمله احتمال ایجاد تومور.
بر خلاف کبد، امنتوم برای اهداف نظارتی به راحتی در دسترس است و وضعیت غیر حیاتی آن میتواند امکان برداشتن بافت پیوندی را در صورت بروز عوارض، با جزایر مشتق شده از سلولهای بنیادی یا جزایر اهداکنندگان، فراهم کند. علاوه بر این، مکان مهندسی شده اومنتال می تواند خانه بسیاری از انواع دیگر سلول های مهندسی شده ژنتیکی، به ویژه برای اختلالات متابولیک یا غدد درون ریز مبتنی بر کبد یا ارثی باشد.
یکی از نویسندگان جیمز اف. مارکمن، MD، Ph.D.، رئیس بخش جراحی پیوند و مدیر عملیات بالینی در مرکز پیوند در MGH، تاکید می کند که مطالعه پستانداران غیر انسانی یک مدل حیوانی پیش بالینی بسیار قابل ترجمه است. او میگوید: «کاربرد این استراتژی، بهویژه در درمان مبتنی بر سلولهای بنیادی، این پتانسیل را دارد که الگوی درمان بیماران مبتلا به دیابت نوع ۱ را متحول کند.”
منبع: medicalxpress
