تخمین زده میشود که حدود نیم میلیارد نفر در سراسر جهان به دیابت مبتلا هستند. آخرین آمار سازمان بهداشت جهانی نشان میدهد که حدود ۹ میلیون نفر از این افراد در سال ۲۰۱۷ به دیابت نوع ۱ مبتلا بودهاند.
دیابت نوع یک زمانی ایجاد می شود که لوزالمعده انسولین کافی تولید نمی کند. برای این بیماری هیچ درمانی وجود ندارد و بیماران باید تا پایان عمر خود انسولین مصرف کنند.
انسولین برای کاهش سطح قند خون مورد نیاز است. بیماران دیابتی نوع ۱ فاقد این هورمون هستند، زیرا پانکراس آنها تولید آن را متوقف کرده است. بنابراین آنها باید خودشان یک دوز کافی را در زمان مناسب – چند بار در روز – مصرف کنند. تزریق بیشتر یا کمتر از حد نیاز انسولین باعث افت یا بالارفتن قند خون شده و میتواند تبعات جبران ناپذیریی بدنبال داشته باشد.
مصرف انسولین برای بیماران دیابتی نوع ۱ حیاتی است. گلوکاگون نیز هورمونی است که در لوزالمعده تولید می شود، اما در حالی که انسولین سطح قند خون را کاهش می دهد، گلوکاگون باعث افزایش آن میشود. به این ترتیب این دو هورمون سطح گلوکز متعادل را در افراد سالم تضمین می کنند.
گلوکاگون یک خاصیت بسیار ویژه دارد که محققان آن را کشف و از آن بهره برداری کردهاند. این هورمون باعث اتساع عروق میشود. این بدان معنی است که ماهیچههای صاف در داخل کوچکترین رگهای خونی را شل میکند. در نتیجه رگهای خونی منبسط میشوند و جریان خون موضعی به شدت افزایش مییابد.
گروه تحقیقاتی پانکراس مصنوعی تروندهایم (APT) ترکیب جدیدی به نام میکروگلوکاگون ثبت اختراع کرده است که میتواند به افراد دیابتی نوع ۱ کمک کند تا با مهار افزایش قند خون بعد از غذا، کنترل بسیار بهتری بر سطح قند خون خود داشته باشند و با یک چالش بزرگ مقابله کنند.
در روش جدید توسعه یافته توسط محققان، گلوکاگون در مقادیر میکرو به انسولین معمولی سریع الاثر اضافه شده است. گلوکاگون جریان خون را درست در آن بخش از ناحیه پوست که در آن انسولین تجویز میشود به شدت افزایش میدهد. این ترکیب به بدن امکان بیشتری برای جذب سریع انسولینی که بیمار با وعدههای غذایی خود مصرف می کند، میدهد.
میکروگلوکاگون میتواند بهتر و سریعتر از بهترین و مؤثرترین روشهای آماده سازی انسولین سریع الاثر برای استفاده در وعدههای غذایی که در حال حاضر در بازار موجود است، کار کند.
آزمایشات انجام شده توسط محققان بر روی خوکها نشان میدهد که انسولین با میکرودوزهای اضافه شده گلوکاگون تا ۱۰ دقیقه سریعتر از سریعترین انسولینی که در حال حاضر موجود است، به اوج اثر خود میرسد. علاوه بر این، به نظر میرسد که مقدار انسولین جذب شده توسط بدن با استفاده از مخلوط میکروگلوکاگون، شاید تا ۳۰ درصد افزایش مییابد. اما مهمترین چیز این است که وقتی انسولین سریعتر جذب میشود، سریعتر از بدن نیز ناپدید میشود.
محققان معتقدند که محلول آنها ممکن است خطر افت قند خون را تا ۳ تا ۵ ساعت بعد از غذا کاهش دهد. قند خون پایین بعد از غذا میتواند برای برخی از بیماران مشکل ساز باشد.
اگرچه گلوکاگون سطح قند خون را افزایش میدهد، اما میکرودوزهای جدید آنقدر ناچیز هستند که بر ترشح گلوکز توسط کبد تأثیری نمیگذارند. بنابراین خطر عوارض جانبی مشکلی نیست.
اکنون محققان باید ثابت کنند که انسولین میکروگلوکاگون در انسان پایدار بوده و به همان اندازه اثر بخش است. قرار است آزمایشات کارآزمایی بالینی بر روی بیماران دیابت نوع ۱ در بهار ۲۰۲۴ آغاز گردد.
میکروگلوکاگون برای همه بیمارانی که دوزهای روزانه انسولین را به خود تزریق می کنند، قابل استفاده است. همچنین میتوان از آن در پمپ های انسولین و در سیستمهای نیمه اتوماتیک پانکراس مصنوعی استفاده کرد. اینها به اصطلاح راه حل های ترکیبی هستند که در حال حاضر به صورت تجاری در دسترس هستند.
اگر محققان موفق به تجاری سازی میکروگلوکاگون شوند، راه را برای مدیریت بهتر قند خون در همه بیماران مبتلا به دیابت نوع ۱، صرف نظر از نوع درمان با انسولین که استفاده می کنند، هموار می کند.
تحقیقات و مستندات زیادی باید انجام شود. با این حال، محققان در حال حاضر می توانند ببینند که راه حل میکروگلوکاگون به آنها کمک می کند تا به هدف خود برسند.
با استفاده از میکروگلوکاگون، راهحلهای نیمه خودکار فعلی تزریق انسولین بسیار بهبود خواهند یافت. علاوه بر آن به نظر میآید این ترکیب به توسعه یک سیستم پانکراس جدید مصنوعی و کاملا خودکار کمک خواهد کرد.
رسیدن دارو به مرحله تجاری که قابلیت عرضه و استفاده توسط بیماران را داشته باشد، در بهترین حالت ممکن است ۳ تا ۴ سال طول بکشد، اما این تنها در صورتی است که همه کارهایی که باید انجام شوند به خوبی پیش برود.
دیابت نوع ۱ قابل پیشگیری و قابل درمان نیست، در حالی که دیابت نوع ۲ را می توان تا حد زیادی از طریق یک سبک زندگی سالم و فعال پیشگیری کرد.
منبع: medicalxpress
