در سالهای اخیر افزایش شیوع دیابت در جهان، این بیماری را به بزرگترین همه گیری جهانی تاریخ تبدیل کرده است. بیش از ۴۶۳ میلیون نفر از افراد ۲۰ تا ۷۹ سال جهان به دیابت مبتلا هستند. پیش بینی میشود تا سال ۲۰۴۵ تعداد مبتلایان به دیابت به ۷۰۰ میلیون نفر برسد.
در ایران نیز بیش از ۵ و نیم میلیون نفر از افراد بالای ۲۵ سال به دیابت مبتلا هستند این درحالی است که نیمی از مبتلایان از بیماری خود بی خبرند. دکتر سید علیرضا مهدوی، معاون مرکز مدیریت بیماری های غیر واگیر وزارت بهداشت،درمان و آموزش پزشکی در گفت وگو با خبرنگار دیابتیک نیوز به تشریح وضعیت دسترسی بیماران به خدمات درمانی پرداخت که در ادامه مشروح این گفتگو را میخوانید:
*با توجه به شعار امسال روز جهانی دیابت ” دسترسی به خدمات مراقبت دیابت؛ اگر اکنون نه، چه زمانی؟!” ، وضعیت دسترسی به این خدمات در کشور را چگونه ارزیابی می کنید و چه چالش هایی وجود دارد؟
ما یکی از اولین کشورهایی هستیم که در منطقه برنامه مدون برای کنترل و پیشگیری دیابت داشته ایم و ۱۷ سال است که برنامه دیابت که شامل پیشگیری، شناسایی، غربالگری و درمان است در نظام سلامت ادغام شده و تقریبا خدمات دیابت و تمام داروهای آن تحت پوشش بیمه هستند و فقط چند تا داروی دیابت است که بیمه نشده اند که داروهایی نسبتا جدیدی هستند.
یا مثلا قیمت و دسترسی بیماران دیابتی در ایران به داروهای مربوط به دیابت مانند انسولین های آنالوگ را می توانید با کشورهای توسعه یافته مقایسه کنید و ببینید وضعیت خیلی بدی هم نداریم.
اما همزمان با شروع پاندمی کووید در توزیع انسولین و دسترسی به انسولین های آنالوگ اتفاقاتی در کشور افتاد که یک مقدارش به خاطر پاندمی بود که مرزها بسته شد و نقل و انتقال دارو با مشکل روبرو شد و یک مقدار آن به دلیل تحریم های آمریکا بود که ایران از منابعش نمی توانست استفاده کند که همه ی این ها روی کمیاب شدن دارو موثر بود.از طرف دیگر توزیع انسولین با مشکل روبرو شد.
در حال حاضر قسمت اول ماجرا که باعث کمبود انسولین شده بود کمی برطرف شده اما گویا توزیع انسولین گاهی و در برخی مواقع با مشکل می شود. خصوصا در سال گذشته ما در برهه هایی با کمبود انسولین در کشور مواجه شدیم. بنابراین مشکل کمبود انسولین تا حد زیادی حل شده یعنی اگر سال گذشته نبود یا کم بود الان هست اما مشکل توزیع هنوز وجود دارد. البته کسی که باید جوابگوی عدم توزیع مناسب انسولین در کشور باشد من نیستم و برای آگاهی بیشتر در این خصوص باید با سازمان غذا و دارو صحبت کنید.
در خصوص نوارهای تست قند خون هم باید بگویم که برای اینکه از ارز دولتی استفاده کنند در اولویت قرار گرفته اند. مشکلاتی که برای تخصیص ارز دولتی هست باعث شده دسترسی به این نوارها کم شود. اصرار ما نیز این است که این نوارها کماکان با ارز دولتی وارد شود چون برای کنترل بیماری دیابت حیاتی است و اگر بخواهد با قیمت آزاد و نیمایی بیاید قیمت هایش سرسام آور می شود. بنابراین اگر هم بخواهد با قیمت آزاد وارد شود اول باید تحت پوشش بیمه قرار گیرد بعد این اتفاق برایش بیفتد.
*علی رغم اهمیت بسیار زیاد آموزش در پیشگیری و کنترل دیابت ، هنوز برنامه مدونی برای ارتقاء سطح سواد دیابت آحاد جامعه و بویژه بیماران دیابتی وجود ندارد. چرا؟
برنامه مدون برای پیشگیری و کنترل دیابت حدود ۱۷ سال است که در کشور وجود دارد. اما آموزش عمومی که شامل پیشگیری است با آموزش بیمار که خودمراقبتی و خودپایشی است فرق دارد. در مورد آموزش عمومی دستورالعمل مشخصی داریم و کارشناسان آموزش بهداشت و کارشناسان برنامه دیابت در دانشگاه ها کارگاه های مختلفی برگزار کرده اند و آخرین بار در سال ۹۳ و ۹۴ بوده که مربی دیابت تربیت کرده ایم که به منازل و خانه ها رفته و آموزش می دهند و این مساله ممتد ادامه داشته است.
برای بیماران دیابتی هم از طریق خانه بهداشت در روستا و پایگاه سلامت در شهر، خدماتی را ارائه می دهیم. خدمات مراقبت شامل اندازه گیری قند خون، فشار خون و وزن و غیره است و سوالاتی در خصوص مصرف دارو و تجربه افت خون از بیمار پرسیده می شود. بخش دیگر خدمات این مراقبین سلامت، دادن آموزش به بیمار است مانند اینکه چه چیزی بخورد و چه چیزی نخورد . در مراکزمان نیز کارشناس تغذیه حضور دارد.
همه ی این آموزش های مذکور منوط به این است که بیمار ماهانه و به طور مرتب به کارشناسان ما مراجعه می کنند. پزشکان نیز سه ماه یکبار تذکرات و توضیحات تخصصی تر را به بیمار گوشزد می کنند.
انجمن های دبایت هم هستند که کلاس های آموزشی برای بیماران دارند که ما هم برنامه های مشترکی با آن ها داریم البته نه فقط در هفته ملی پیشگیری از دیابت بلکه در طول سال هم برنامه هایی داریم و آموزش خودمراقبتی به بیماران دیابتی در مناطق کمتر برخوردار انجام می شود که به دلیل شیوع کرونا آن را به طور مجازی ارائه می دهیم.
همانطور که رسانه ها می توانند در آموزش و اطلاع رسانی درست به آحاد جامعه در خصوص بیماری ها از جمله دیابت موثر باشند، متاسفانه در سال های اخیر اطلاعات غلط زیادی هم در فضای مجازی رد و بدل می شود. حتی تلاش کردیم طی این سالها باورهای غلطی را از بین ببریم، ولی باز یک سری باورهای غلط دیگر منتشر می شود که باعث ایجاد عوارض در افراد هم شده که گاها با هدف و انگیزه و منافعی هم همراه بوده است.
اینکه نوجوانان تحرک کمتری پیدا کرده اند فقط به دلیل قرار گرفتن در عصر دیجیبتال نیست و بحث پیشگیری و مراقبت از بیماری های غیرواگیر مانند دیابت فقط به وزارت بهداشت برنمی گردد و سازمان ها باید با هم کار کنند. همه وزارتخانه ها خصوصا آموزش و پرورش باید برای آموزش و اصلاح شیوه زندگی تلاش بیشتری کنند.
مخاطبان دیابتیک نیوز می توانند بخش دیگر این گفتگو را در اینجا مطالعه کنند.
انتهای پیام/
