مقدمه
دیابت نوع ۲ یکی از شایعترین بیماریهای مزمن در جهان است که با مقاومت به انسولین مشخص میشود و طبق آمارهای اخیر، حدود ۵۳۷ میلیون بزرگسال را تحت تأثیر قرار داده است. پیشبینی میشود این رقم تا سال ۲۰۴۵ به ۷۸۳ میلیون نفر افزایش یابد. یکی از عوامل مهمی که بر شیوع این بیماری تأثیر میگذارد، وضعیت اجتماعی-اقتصادی و بهویژه سطح درآمد افراد است.
تأثیر سطح درآمد بر شیوع دیابت نوع ۲
تحقیقات نشان دادهاند که افراد با درآمد پایینتر بهطور نامتناسبی تحت تأثیر دیابت نوع ۲ قرار دارند. یک رابطه معکوس قابل توجه بین درآمد خانوار و شیوع این بیماری وجود دارد. بهطور مشخص، ۹٪ از افرادی که سالانه کمتر از ۲۹,۹۹۹ دلار درآمد دارند، به دیابت نوع ۲ مبتلا شدهاند، در حالی که این رقم برای افرادی با درآمد بیش از ۸۰,۰۰۰ دلار تنها ۲.۷٪ است. این تفاوت حتی پس از در نظر گرفتن عوامل رفتاری و جمعیتی مانند سن، فعالیت بدنی و سایر رفتارهای بهداشتی نیز پایدار میماند.
تفاوتهای جنسیتی در شیوع دیابت و درآمد
زنان در گروههای درآمد پایین بهویژه در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲ هستند. مطالعات نشان میدهند که رابطه بین درآمد و شیوع دیابت در زنان قویتر از مردان است. این تفاوت جنسیتی ممکن است به عوامل اجتماعی و فرهنگی مرتبط با نقشهای جنسیتی، دسترسی به منابع و رفتارهای بهداشتی مرتبط باشد. بهعنوان مثال، زنان ممکن است با موانع بیشتری در دسترسی به مراقبتهای بهداشتی یا فرصتهای فعالیت بدنی مواجه شوند.
عوامل سبک زندگی و محیطی
مکانیسمهایی که درآمد را به دیابت نوع ۲ مرتبط میکنند، پیچیده و چندبعدی هستند. افراد با درآمد پایینتر اغلب در محیطهایی زندگی میکنند که انتخاب سبک زندگی سالم را دشوار میکند. کمبود دسترسی به غذاهای سالم، فضاهای ایمن برای فعالیت بدنی و منابع آموزشی میتواند به افزایش خطر ابتلا به دیابت کمک کند. علاوه بر این، استرس ناشی از بیثباتی مالی میتواند منجر به مکانیسمهای مقابلهای ناسالم مانند پرخوری یا کاهش فعالیت بدنی شود.
تأثیرات اجتماعی-اقتصادی بر سلامت
سطح درآمد نهتنها بر دسترسی به منابع فیزیکی بلکه بر سواد سلامت و توانایی افراد در اتخاذ تصمیمات آگاهانه در مورد سلامت تأثیر میگذارد. افراد با تحصیلات و درآمد پایینتر ممکن است کمتر به اطلاعات بهداشتی دسترسی داشته باشند یا توانایی کمتری در درک و استفاده از این اطلاعات داشته باشند. این امر میتواند به تأخیر در تشخیص، مدیریت نامناسب بیماری و در نهایت به پیامدهای ضعیفتر سلامت منجر شود.
پیامدهای بهداشت عمومی
پیامدهای این رابطه برای بهداشت عمومی بسیار مهم است. با توجه به افزایش شیوع دیابت نوع ۲ و بار اقتصادی و بهداشتی مرتبط با آن، پرداختن به عوامل اجتماعی-اقتصادی مؤثر بر سلامت ضروری است. مداخلاتی که دسترسی به غذاهای سالم را افزایش میدهند، فرصتهای فعالیت بدنی را فراهم میکنند و آموزشهای بهداشتی را تقویت میکنند، میتوانند به کاهش شیوع دیابت در جمعیتهای کمدرآمد کمک کنند.
استراتژیهای مداخله
- بهبود دسترسی به مراقبتهای بهداشتی: ارائه خدمات بهداشتی قابلدسترس و مقرونبهصرفه برای افراد با درآمد پایین میتواند به تشخیص زودهنگام و مدیریت بهتر دیابت کمک کند.
- ترویج تغذیه سالم: ایجاد بازارهای کشاورزان در محلههای کمدرآمد، ارائه یارانه برای خرید میوهها و سبزیجات و آموزش تغذیه میتواند به بهبود عادات غذایی کمک کند.
- افزایش فرصتهای فعالیت بدنی: ایجاد فضاهای عمومی ایمن مانند پارکها و مراکز ورزشی در مناطق کمدرآمد میتواند فعالیت بدنی را تشویق کند.
- آموزش و آگاهیبخشی: برنامههای آموزشی که به افزایش سواد سلامت میپردازند، میتوانند افراد را در مدیریت بهتر سلامت خود توانمند سازند.
نتیجهگیری
شواهد قوی نشان میدهند که سطح درآمد بهطور معناداری با شیوع دیابت نوع ۲ مرتبط است. افراد با درآمد پایینتر در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به این بیماری هستند و این رابطه حتی پس از کنترل عوامل دیگر نیز باقی میماند. زنان در گروههای کمدرآمد بهویژه آسیبپذیرتر هستند که بر نیاز به مداخلات هدفمند تأکید میکند.
برای کاهش نابرابریهای سلامت و بار دیابت نوع ۲، ضروری است که سیاستها و برنامههای بهداشت عمومی به عوامل اجتماعی-اقتصادی مؤثر بر سلامت بپردازند. با تمرکز بر بهبود دسترسی به منابع، آموزش و حمایت اجتماعی، میتوان بهطور قابلتوجهی شیوع دیابت را در جوامع کمدرآمد کاهش داد و نتایج کلی سلامت را بهبود بخشید.
